Czym są transakcje na opcjach i jak można je przeprowadzać?

Czym są opcje?

Opcja to rodzaj instrumentu pochodnego (kontraktu) na instrument bazowy, taki jak akcja, towar czy ETF. Kontrakt opcyjny daje nabywcy prawo, lecz nie obowiązek, do kupna lub sprzedaży instrumentu bazowego po określonej cenie wykonania (strike) w określonym przyszłym terminie i czasie (data wygaśnięcia).

Alternatywnie, gdy opcja jest rozliczana pieniężnie, nabywca może otrzymać wypłatę pieniężną opartą na różnicy między ceną rozliczenia a ceną wykonania. W przypadku transakcji na opcjach w CMC Markets, są one rozliczane pieniężnie.

Jak działają opcje?

Każdy kontrakt opcyjny posiada tzw. wartość wewnętrzną. Nie jest ona tożsama z bieżącą wartością rynkową instrumentu bazowego, na którą wpływ może mieć wiele czynników od podaży i popytu, po istotne wydarzenia geopolityczne. Wartość wewnętrzna jest obliczana jako różnica między ceną wykonania opcji (strike) a ceną rynkową instrumentu bazowego. Im większa ta różnica, tym bardziej wartościowa jest opcja. Na przykład, jeśli cena indeksu rośnie, opcja call na ten indeks zyskuje na wartości.

Wyższa zmienność instrumentu bazowego może zwiększać cenę opcji. Gdy instrument bazowy cechuje się większymi wahaniami cen lub rośnie szansa na istotne ruchy cenowe, to sprawia, że opcja staje się bardziej wartościowa.

Inwestorzy mogą realizować zyski lub straty poprzez zamykanie swoich pozycji przed wygaśnięciem opcji. W przypadku opcji rozliczanych pieniężnie nie dochodzi do nabycia ani zbycia fizycznego instrumentu, więc jeśli opcja jest „in-the-money” w momencie wygaśnięcia, posiadacz otrzymuje różnicę pieniężną.

Cena opcji rozliczanej pieniężnie składa się z wartości wewnętrznej i wartości czasowej (lub wartości zewnętrznej). Wartość wewnętrzna dla opcji call pokazuje, o ile rynek instrumentu bazowego znajduje się powyżej ceny wykonania. Wartość czasowa uwzględnia prawdopodobieństwo, że instrument bazowy przesunie się dalej „in-the-money” przed wygaśnięciem opcji. Należy pamiętać, że wzrost zmienności zwiększa także możliwość, że opcja może stać się „out-of-the-money” w momencie wygaśnięcia.

Dwa główne rodzaje opcji dostępne na naszej platformie to opcje amerykańskie i europejskie. Opcje amerykańskie można wykonać w dowolnym momencie przed wygaśnięciem, natomiast opcje europejskie można wykonać tylko w określonym czasie tuż przed datą wygaśnięcia.

Zabezpieczanie istniejących pozycji na opcjach

Opcje mogą być skutecznym sposobem zabezpieczenia istniejącej pozycji inwestycyjnej. Pozwalają zabezpieczyć zysk z inwestycji, która może podlegać istotnych wahaniom w najbliższej przyszłości przez oczekiwane wydarzenia rynkowe czy geopolityczne. Zajmowanie długich pozycji na opcjach daje pewność co do ryzyka, ponieważ maksymalna strata jest ograniczona do premii zapłaconej za kontrakt. Jednak maksymalna strata przy sprzedaży opcji call jest nieograniczona.

Nawet jeśli nie wykonasz istniejącej opcji, przeprowadzanie transakcji na opcjach może być korzystne. Nabywcy mogą zapłacić wyższą premię, aby zabezpieczyć cenę wykonania, szczególnie jeśli cena wykonania opcji call jest obecnie znacznie niższa od wartości rynkowej. Jeśli wartość rynkowa spadnie i wykonanie opcji przestanie być opłacalne, osiągniesz zysk z zapłaconej premii.

Opcje call i put

Istnieją dwa główne rodzaje kontraktów opcyjnych: opcje call i put. Zakup opcji call daje Ci prawo do kupna instrumentu bazowego po ustalonej cenie wykonania w momencie zawierania transakcji opcyjnej; nabywca opcji call oczekuje, że cena instrumentu bazowego będzie wyższa niż cena wykonania w dniu wygaśnięcia opcji.

Zakup opcji put daje Ci prawo do sprzedaży instrumentu bazowego po cenie wykonania ustalonej przy zawieraniu transakcji opcyjnej; nabywca opcji put oczekuje, że cena instrumentu bazowego będzie niższa niż cena wykonania w dniu wygaśnięcia opcji.

Czym jest opcja call

Opcja call daje posiadaczowi (nabywcy) prawo (ale nie obowiązek) do kupna instrumentu bazowego po cenie wykonania. W przypadku opcji rozliczanych pieniężnie nabywcy otrzymują wypłatę pieniężną, jeśli cena instrumentu bazowego jest wyższa niż cena wykonania, w określonym dniu i czasie wygaśnięcia opcji.

Jeżeli jesteś wystawcą (sprzedawcą) opcji call, masz obowiązek sprzedaży instrumentu bazowego. W przypadku opcji rozliczanych pieniężnie wystawca dokonuje wypłaty pieniężnej, jeśli posiadacz/nabywca zdecyduje się wykonać opcję.

Przykład długiej pozycji na opcji call

Wyobraźmy sobie, że inwestor spodziewa się wzrostu indeksu FTSE 100 w ciągu nadchodzącego miesiąca. Inwestor kupuje opcję call z ceną wykonania (strike) 7 500 punktów, wygasającą za miesiąc.

Opcje, które oferujemy na indeksach bazowych, mają mnożnik równy 1. Oznacza to, że jeden kontrakt opcyjny odpowiada jednej jednostce indeksu bazowego. Premia za tę opcję wynosi 60 GBP.

Po miesiącu, w dniu wygaśnięcia opcji, indeks FTSE 100 wzrósł do 7 650 punktów. Oznacza to, że transakcja jest „in-the-money”, czyli obecna cena rynkowa instrumentu bazowego jest korzystna dla posiadacza opcji, o 150 GBP (7 650 – 7 500), i jest więc korzystna dla inwestora.

W tym scenariuszu inwestor osiąga zysk netto w wysokości 90 GBP, po odjęciu kosztu premii (60 GBP) od wartości „in-the-money” (150 GBP).

Jednak jeśli po miesiącu indeks zamknie się na poziomie równym cenie wykonania 7 500 punktów, mówimy o sytuacji „at-the-money”, gdy cena wykonania i obecna cena instrumentu bazowego są takie same. W takim przypadku opcja nie byłaby wykonywana, a inwestor straciłby premię w wysokości 60 GBP.

Jeśli cena instrumentu bazowego jest poniżej poziomu ceny wykonania, mamy do czynienia z sytuacją „out-of-the-money”, czyli obecna cena instrumentu bazowego jest niekorzystna dla nabywcy. Opcja nie byłaby wykonywana, a inwestor straciłby premię w wysokości 60 GBP.

Przykład krótkiej pozycji na opcji call

Załóżmy, że inwestor spodziewa się, iż indeks FTSE 100 pozostanie stabilny lub nieco spadnie w ciągu nadchodzącego miesiąca. Inwestor sprzedaje opcję call z ceną wykonania (strike) 7 400 punktów, wygasającą za miesiąc. Za sprzedaż opcji otrzymuje premię w wysokości 50 GBP.

Po miesiącu, w dniu wygaśnięcia opcji, indeks FTSE 100 zamyka się na poziomie 7 350 punktów. W takim przypadku nabywca opcji nie wykona kontraktu, co oznacza, że inwestor, który sprzedał opcję, zachowuje premię w wysokości 50 GBP jako zysk.

Jednak jeśli w dniu wygaśnięcia indeks FTSE 100 zamknie się powyżej 7 400 punktów, nabywca opcji wykona kontrakt. Jeśli cena znacznie przekroczy ten poziom, sprzedający może ponieść duże straty. Na przykład, jeśli indeks zamknie się na poziomie 7 500 punktów, kontrakt zostanie wykonany, a inwestor (sprzedający opcję) poniesie stratę w wysokości 100 GBP.

Opcje put - wyjaśnienie

Opcja put daje posiadaczowi (nabywcy) prawo (ale nie obowiązek) do sprzedaży instrumentu bazowego po cenie wykonania (strike). W przypadku opcji rozliczanych pieniężnie nabywca otrzymuje wypłatę pieniężną, jeśli cena instrumentu bazowego jest niższa niż cena wykonania, w określonym dniu i czasie wygaśnięcia opcji.

Jeżeli jesteś wystawcą (sprzedawcą) opcji put, masz obowiązek kupna instrumentu bazowego lub – w przypadku opcji rozliczanych pieniężnie – dokonania wypłaty pieniężnej, jeśli posiadacz zdecyduje się wykonać opcję.

Przykład długiej pozycji na opcji put

W tym przykładzie inwestor kupuje opcję put na indeks FTSE 100 z ceną wykonania (strike) 7 450 punktów, wygasającą za miesiąc. Premia za tę opcję wynosi 40 GBP.

Po miesiącu, w dniu wygaśnięcia opcji, indeks FTSE 100 spada do 7 350 punktów. Oznacza to, że transakcja jest „in-the-money” o 100 GBP. Zysk netto, po odjęciu premii w wysokości 40 GBP, wynosi 60 GBP.

Jeżeli jednak założenia inwestora okażą się błędne i indeks FTSE 100 wzrośnie do 7 550 punktów, opcja wygaśnie „out-of-the-money”. Strata inwestora zostanie ograniczona do wysokości premii za opcję, czyli 40 GBP.

Przykład krótkiej pozycji na opcji put

Załóżmy, że inwestor spodziewa się, iż indeks FTSE 100 pozostanie stabilny lub nieco wzrośnie w ciągu nadchodzącego miesiąca.

Inwestor sprzedaje opcję put z ceną wykonania (strike) 7 500 punktów, wygasającą za miesiąc, otrzymując za jej sprzedaż premię w wysokości 40 GBP.

Po miesiącu, w dniu wygaśnięcia opcji, cena rozliczeniowa wynosi 7 520 punktów. W takim przypadku nabywca opcji nie wykona kontraktu, co oznacza, że inwestor, który sprzedał opcję, zachowuje premię w wysokości 40 GBP jako zysk.

Jeżeli jednak indeks FTSE 100 zamknie się poniżej 7 500 punktów w dniu wygaśnięcia, nabywca opcji wykona kontrakt. Jeśli cena spadnie znacząco poniżej tego poziomu, sprzedający może ponieść duże straty. Na przykład, jeśli indeks spadnie do 7 400 punktów, inwestor poniesie stratę w wysokości 60 GBP (100 GBP – 40 GBP premii otrzymanej przy sprzedaży). Strata jest częściowo zrekompensowana premią otrzymaną przy sprzedaży kontraktu.

Kiedy warto przeprowadzać transakcje na opcjach call i put?

Warto pamiętać, że opcje nie są produktem inwestycyjnym dla początkujących. Są to instrumenty o wysokim ryzyku, a straty mogą szybko narastać w przypadku niekorzystnych transakcji.

Dowiedz się więcej o naszych opcjach

Ryzyko na opcjach

Podczas przeprowadzania transakcji na opcjach nie można ustawić zlecenia stop-loss ani take-profit, tak jak w przypadku transakcji CFD.

Jeśli natomiast kupujesz (zajmujesz długą pozycję) na opcji call lub put, Twoje maksymalne ryzyko jest wcześniej określone, ponieważ potencjalne straty są ograniczone do ceny zapłaconej za opcję, zwanej „premią”.

Z kolei jeśli sprzedajesz (zajmujesz krótką pozycję) na opcji call lub put, Twoje potencjalne straty są nieograniczone i możesz stracić wszystkie środki zdeponowane na swoim rachunku. W przypadku klientów profesjonalnych straty mogą przewyższyć wysokość wpłat na rachunek.

Jak przeprowadzać transakcje na opcjach

Poznaj kluczową terminologię opcyjną

• Cena wykonania (strike price): Cena, po której można kupić lub sprzedać instrument bazowy.

• Data wygaśnięcia (expiration date): Dzień, w którym kontrakt opcyjny wygasa.

• Premia (premium): Cena zapłacona za zakup opcji.

• Kontrakt (contract): Zazwyczaj odpowiada 100 akcjom instrumentu bazowego.

• In-the-money (ITM), Out-of-the-money (OTM), At-the-money (ATM): Odnosi się do relacji między bieżącą ceną instrumentu bazowego a ceną wykonania opcji.

Zrozumienie ryzyka – Greki (The Greeks)

• Greki to wskaźniki ryzyka, które mierzą, jak zmiany określonych czynników, takich jak cena instrumentu bazowego czy zmienność, wpływają na cenę opcji. Zrozumienie grek pomaga skutecznie zarządzać portfelem i zabezpieczać się przed potencjalnymi stratami.

• Kontrakty opcyjne mogą wygasnąć bez wartości.

• Istnieje potencjał znacznych strat, szczególnie przy niektórych strategiach.

• Warunki rynkowe mogą być nieprzewidywalne.
  

Opcje na różne klasy aktywów

Opcje nie dotyczą wyłącznie akcji – są dostępne także dla towarów, indeksów i ETF-ów. Ważne jest określenie rynku dopasowanego do Twoich celów inwestycyjnych i tolerancji ryzyka. Skupiając się na konkretnych sektorach, zmienności implikowanej, trendach cenowych, datach wygaśnięcia i wolumenach obrotu, możesz podejmować świadome decyzje.

Wybór opcji do kupna lub sprzedaży

Twoja prognoza co do ruchu instrumentu bazowego decyduje o rodzaju opcji, którą kupisz lub sprzedasz:

• Jeśli przewidujesz wzrost ceny instrumentu, możesz kupić opcję call lub sprzedać opcję put.

• Jeśli przewidujesz stabilność ceny, możesz sprzedać opcję call lub sprzedać opcję put.

• Jeśli przewidujesz spadek ceny instrumentu, możesz kupić opcję put lub sprzedać opcję call.

Wybór ceny wykonania (strike)

Aby opcja utrzymała wartość, cena instrumentu bazowego powinna zamknąć się w przedziale „in-the-money” do momentu wygaśnięcia opcji. Wybierz strike odpowiadający przewidywanej cenie instrumentu w okresie trwania opcji.

• Wybór ram czasowych opcji

  Każda opcja ma określoną datę wygaśnięcia, wyznaczającą ostatni dzień jej wykonania:

• Krótkoterminowe: dzienne lub tygodniowe.

• Długoterminowe: miesięczne lub roczne.Im dłuższy czas do wygaśnięcia opcji, tym więcej możliwości, aby cena instrumentu bazowego poruszyła się w korzystnym kierunku dla posiadacza opcji – pamiętaj jednak, że odwrotna sytuacja także jest możliwa. W rezultacie opcja jest wyceniana wyżej przez sprzedającego.

• Dłuższe terminy dają więcej szans na realizację strategii inwestycyjnej, ale należy uważać na upływ czasu (time decay) – wartość opcji maleje w miarę zbliżania się wygaśnięcia, zwłaszcza jeśli pozostaje „out-of-the-money”.

Przeprowadzanie transakcji na opcjach

Na naszej platformie należy określić:

• Instrument bazowy, którym chcesz przeprowadzić transakcję.

• Czy kupujesz czy sprzedajesz opcję call lub put.

• Cenę wykonania (strike).

• Datę wygaśnięcia.

• Liczbę kontraktów – im większy rozmiar transakcji, tym wyższy wymagany depozyt zabezpieczający i ryzyko.

• Dodatkowe parametry zlecenia, np. zlecenie limit lub zlecenie rynkowe.

Przeprowadzanie transakcji na opcjach

Regularnie monitoruj swoje pozycje, oceniając je pod kątem:

• Ruchów instrumentu bazowego

• Upływu czasu i spadku wartości opcji

• Wydarzeń rynkowych lub informacji mogących wpłynąć na wartość opcji.

Co wyróżnia dobrego inwestora opcyjnego?

Oto nasze pięć najlepszych wskazówek dla osób, które chcą rozpocząć handel opcjami.

• Opcje są produktem o wysokim ryzyku przeznaczonym dla doświadczonych inwestorów, dlatego przed rozpoczęciem przeprowadzania transakcji na opcjach warto mieć doświadczenie w inwestycjach o niższym ryzyku. Opcje mogą być bardzo użyteczne w połączeniu z inwestycjami o niższym ryzyku, takimi jak portfel akcji, ponieważ pozwalają zabezpieczyć portfel przed niekorzystnymi ruchami rynku.

• Zrozum i trzymaj się swojej strategii:

  Zrozum, czy Twoim celem jest zabezpieczenie się przed stratami, czy aktywne osiąganie zysków na niedoszacowanych opcjach, zanim dokonasz zakupu.

• Uważnie śledź rynki:

  Ważne jest, aby obserwować rynki, identyfikować potencjalne okazje, które mogą pojawiać się na różnych klasach aktywów.

• Trzymaj się umiarkowanych transakcji:

  Seria stratnych transakcji na opcjach może szybko przerodzić się w znaczne straty. Unikaj nadmiernego angażowania kapitału w każdą transakcję opcyjną, aby w przypadku niekorzystnej transakcji strata stanowiła tylko niewielki procent Twoich ogólnych środków inwestycyjnych.

• Dywersyfikacja inwestycji:

  Oprócz dywersyfikacji poprzez alternatywne, mniej ryzykowne aktywa, warto także posiadać zróżnicowany portfel opcji. Jeśli inwestujesz wyłącznie w sektor technologiczny lub indeks Nasdaq, możesz być narażony na straty, jeśli sektor technologiczny nie poruszy się zgodnie z Twoimi oczekiwaniami. Wybór opcji z różnych branż i rynków może pomóc zrównoważyć ryzyko.

Rozpocznij inwestowanie na opcjach

Zanim będziesz mógł rozpocząć przeprowadzanie transakcji na opcjach, musisz najpierw zdać krótki test wiedzy, aby upewnić się, że rozumiesz, jak działają opcje i jakie wiążą się z nimi ryzyka.